یک روز نه‌چندان دور، یکی از صمیمی‌ترین لحظات خانواده‌ها، دور هم نشستن و گفت‌وگو کردن بود؛ اعضای خانواده از اتفاقات روزشان می‌گفتند، کودکان داستانی تعریف می‌کردند و گاهی یک کتاب، آغازگر یک گفت‌وگوی طولانی می‌شد. امروز اما در بسیاری از خانه‌ها، این تصویر جای خود را به خانواده‌ای داده است که همه کنار یکدیگر نشسته‌اند، اما هرکدام در دنیای کوچک صفحه تلفن همراه خود زندگی می‌کنند.

موبایل و فناوری، بدون تردید بخش مهمی از زندگی امروز هستند و نمی‌توان نقش مثبت آنها را در آموزش، ارتباطات و دسترسی به اطلاعات نادیده گرفت. مسئله از جایی آغاز می‌شود که ابزار ارتباطی، جای خود ارتباط را می‌گیرد.

کودکی که ساعت‌های طولانی درگیر تلفن همراه است، ممکن است فرصت کمتری برای کتاب خواندن، بازی‌های خلاقانه، گفت‌وگو با والدین و ارتباط مستقیم با همسالان داشته باشد. محتوای کوتاه و سریع فضای مجازی نیز ذهن را به دریافت مداوم محرک‌های تازه عادت می‌دهد؛ در نتیجه، نشستن پای یک کتاب یا گوش دادن با حوصله به صحبت‌های یک عضو خانواده ممکن است برای او دشوارتر شود.

اما شاید یکی از مهم‌ترین آسیب‌ها، کم‌رنگ شدن گفت‌وگوی خانوادگی باشد. بسیاری از مسائل تربیتی، عاطفی و حتی مشکلات دوران نوجوانی، تنها از طریق گفت‌وگو قابل شناسایی و حل هستند. وقتی هر عضو خانواده بیشتر با صفحه نمایش خود مشغول باشد، فرصت شناخت احساسات و دغدغه‌های یکدیگر نیز کمتر می‌شود.

کتاب در این میان می‌تواند دوباره نقش خود را پیدا کند. مطالعه مشترک والدین و کودکان، تعریف کردن داستان، صحبت درباره شخصیت‌های یک کتاب و حتی چند دقیقه خاموش کردن تلفن‌های همراه در زمان مشخصی از روز، می‌تواند بهانه‌ای برای بازگشت گفت‌وگو به خانه باشد.

البته راه‌حل، حذف موبایل از زندگی کودکان نیست. فناوری بخشی از دنیای امروز است و کودکان باید شیوه درست استفاده از آن را بیاموزند. آنچه اهمیت دارد، مدیریت زمان و ایجاد تعادل میان دنیای دیجیتال و زندگی واقعی است.

خانواده‌ای که برای کتاب خواندن، گفت‌وگو، بازی و حضور واقعی در کنار یکدیگر زمان مشخصی در نظر می‌گیرد، در حقیقت مهارت‌هایی را به کودک آموزش می‌دهد که هیچ اپلیکیشنی نمی‌تواند جایگزین آنها شود.

موبایل می‌تواند اطلاعات زیادی به کودک بدهد، اما کتاب به او فرصت اندیشیدن می‌دهد و گفت‌وگو به او فرصت فهمیدن و فهمیده شدن.

نسل آینده به فناوری نیاز دارد، اما بیش از آن به خانواده‌ای نیاز دارد که حرف‌هایش را بشنود، کتابی برای خواندن داشته باشد و زمانی برای کنار هم بودن پیدا کند.

بیاییم گاهی صفحه موبایل را خاموش کنیم؛ شاید پشت همان صفحه، کودکی منتظر یک گفت‌وگوی ساده با ما باشد.

  • نویسنده : مجید اهورامهر