این آیین باشکوه، که در چهلمین روز شهادت حضرت اباعبدالله الحسین (ع) برگزار میشود، نهتنها یک سفر زیارتی، بلکه تجلیگاه وحدت، مقاومت، و معرفت عاشورایی است. در این مقاله، به تاریخچه، اهمیت، و جلوههای معنوی این رویداد عظیم میپردازیم.
ریشههای تاریخی پیادهروی اربعین
پیادهروی اربعین ریشه در تاریخ اسلام دارد. بر اساس منابع معتبر شیعه، جابر بن عبدالله انصاری و عطیه عوفی در سال ۶۱ هجری قمری، اولین کسانی بودند که در چهلمین روز شهادت امام حسین (ع) با پای پیاده به زیارت قبر مطهر ایشان در کربلا شتافتند. همچنین، حضور حضرت زینب (س) و امام سجاد (ع) در کربلا در اولین اربعین، این سنت را به یکی از اعمال ویژه شیعیان تبدیل کرد. با این حال، این آیین در دورههایی، بهویژه در زمان حکومت حزب بعث عراق، با محدودیتهای شدیدی مواجه شد و پس از سقوط صدام در سال ۲۰۰۳ میلادی، بار دیگر احیا شد و به شکلی گستردهتر ادامه یافت.
ابعاد معنوی و اجتماعی پیادهروی اربعین
پیادهروی اربعین تنها یک سفر فیزیکی نیست؛ این حرکت، سفری است به سوی معرفت و خودسازی. میلیونها زائر از شهرهای مختلف، بهویژه از مسیر ۸۰ کیلومتری نجف به کربلا، با پای پیاده راه میپیمایند تا ارادت خود را به ساحت مقدس امام حسین (ع) نشان دهند. این مسیر، که با ستونهای شمارهگذاریشده (عمود) نشانهگذاری شده، مملو از موکبهایی است که با عشق و ایثار، به زائران خدمترسانی میکنند. از پذیرایی با غذا و نوشیدنی گرفته تا ارائه خدمات پزشکی و محل استراحت، همهچیز در این مسیر رایگان و با نیت خالصانه ارائه میشود.
این گردهمایی عظیم، که از سال ۲۰۱۴ بهعنوان بزرگترین پیادهروی سالانه جهان شناخته شده، نمادی از همبستگی شیعیان و حتی حضور افرادی از ادیان و فرهنگهای دیگر، از جمله اهل تسنن، مسیحیان و ایزدیهاست. پیادهروی اربعین بهگفته آیتالله بهجت (ره)، فرصتی است برای معرفی امام حسین (ع) به جهانیان، تا در زمان ظهور امام زمان (عج)، همه عالم با این نام مقدس آشنا باشند.
چالشها و آمادگی برای سفر
پیادهروی اربعین، با وجود معنویت بینظیرش، سفری چالشبرانگیز است. گرمای هوا، ازدحام جمعیت، و مسافت طولانی نیازمند آمادگی جسمانی و ذهنی است. زائران باید وسایلی مانند کفش مناسب، لباس راحت، و خوراکیهای انرژیزا مانند خرما و شکلات تلخ همراه داشته باشند. ثبتنام در سامانه سماح برای زائران ایرانی الزامی است و طبق توافقات دوجانبه ایران و عراق، نیازی به ویزا نیست، اما همراه داشتن پاسپورت و کارت شناسایی ضروری است. همچنین، افرادی با شرایط پزشکی خاص، مانند بیماران دیابتی یا قلبی، از شرکت در این سفر منع شدهاند.
پیادهروی اربعین؛ نماد مقاومت و عشق
این راهپیمایی عظیم، پیامی روشن به جهانیان دارد: عشق به امام حسین (ع) مرز نمیشناسد و در برابر ظلم و ستم، ایستادگی میکند. همانطور که یکی از کاربران در شبکههای اجتماعی نوشته: «پیادهروی اربعین، نمادی از عشق و ارادت به اهل بیت (ع) و تجلیگر مقاومت و ایستادگی در برابر ظلم است.» این حرکت، با شعارهایی مانند «من البحر إلی النحر» (از دریا تا گلوی بریده)، یادآور فداکاری و ایثار امام حسین (ع) و یارانش است.
نتیجهگیری
پیادهروی اربعین، بیش از یک مراسم مذهبی، حماسهای است که فرهنگ عاشورا را در قلوب میلیونها انسان زنده نگه میدارد. این سفر، فرصتی برای خودسازی، تقویت وحدت، و گسترش پیام عدالتخواهی و آزادگی امام حسین (ع) است. با آمادهسازی مناسب و دلی پر از عشق، هر زائر میتواند در این مسیر مقدس، گامی به سوی معرفت و تقرب به خدا بردارد. اربعین، دعوتی است برای همه کسانی که در جستوجوی حقیقت و عشقاند؛ راه کربلا، راه عاشقی است.
- نویسنده : فرحناز نظری
Thursday, 26 February , 2026