یادداشت - بهناز طولابی- منطقه زاگرس، با گستره‌ای از اقوام، زبان‌ها، آیین‌ها و زیست‌بوم‌های متنوع، یکی از غنی‌ترین حوزه‌های فرهنگی کشور به شمار می‌رود.

این تنوع چشمگیر، که در جنبه‌های مختلفی چون موسیقی، خوراک، معماری و به‌ویژه پوشاک مردمان این دیار نمایان است، ظرفیت بالقوه‌ای برای الهام‌بخشی در طراحی لباس دارد؛ ظرفیتی که هنوز در فضای طراحی مد ایران به‌شایستگی بازنمایی نشده است.

تنوع فرهنگی زاگرس؛ سرمایه‌ای برای طراحی
از لرها و لک‌ها تا کردها و بختیاری‌ها، گوناگونی قومی و فرهنگی در زاگرس باعث پدیدآمدن گونه‌های متنوعی از پوشش سنتی شده است. نقش‌مایه‌ها، رنگ‌ها، برش‌ها، دوخت‌ها و مواد اولیه، در هر منطقه بازتابی از شرایط جغرافیایی، باورهای فرهنگی و آیین‌های زیستی است. بهره‌گیری خلاقانه از این عناصر در طراحی لباس، نه تنها به حفظ و ترویج میراث فرهنگی کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به غنای سبک‌های بومی و ارتقای جایگاه طراحی ایرانی در سطح ملی و جهانی بینجامد.

طراحی لباس؛ تقویت هویت در عصر جهانی‌شدن
در دورانی که یکدستی فرهنگی از پیامدهای جهانی‌شدن است، بازخوانی عناصر بومی در طراحی لباس می‌تواند راهکاری برای حفظ و تقویت هویت‌های محلی باشد. طراحان مد، با الهام‌گیری از پوشاک سنتی زاگرس و بازآفرینی آن‌ها در قالب‌های نوین، می‌توانند پلی میان سنت و نوگرایی بزنند و با این کار، فرهنگ‌های محلی را به نسل‌های آینده معرفی و منتقل کنند.

ظرفیت‌های اقتصادی و گردشگری
فراتر از بُعد فرهنگی و هنری، بازنمایی مؤلفه‌های فرهنگی زاگرس در طراحی پوشاک می‌تواند به تقویت اقتصاد محلی و گردشگری فرهنگی بینجامد. توسعه برندهای بومی، به‌کارگیری نیروهای انسانی محلی به‌ویژه زنان در فرآیند طراحی و تولید، و همچنین عرضه این محصولات در بازارهای داخلی و جهانی، فرصت‌هایی تازه برای اشتغال‌زایی، توانمندسازی جوامع محلی و جذب گردشگر فراهم می‌کند.

لزوم حمایت نهادی و رسانه‌ای
برای تحقق این افق روشن، حمایت نهادهای دولتی، فرهنگی و آموزشی از طراحان جوان و مستقل ضروری است. همچنین رسانه‌ها با نقش‌آفرینی مؤثر خود می‌توانند ضمن ترویج فرهنگ بومی، زمینه آگاهی عمومی و مطالبه اجتماعی برای توجه به طراحی مبتنی بر هویت‌های محلی را فراهم آورند.

بازنمایی تنوع فرهنگی زاگرس در طراحی لباس، نه صرفاً حرکتی هنری، که تلاشی در جهت زنده‌نگه‌داشتن هویت‌های محلی و ایجاد بستر گفت‌وگو میان فرهنگ‌هاست. اکنون زمان آن فرارسیده است که طراحان، پژوهشگران و سیاست‌گذاران فرهنگی، با نگاهی نو و عزمی مشترک، از این گنجینه الهام بگیرند؛ گنجینه‌ای که می‌تواند افق‌هایی تازه در هنر، اقتصاد و دیپلماسی فرهنگی بگشاید.

  • نویسنده : بهنازطولابی