جلال الدین محمد بلخی معروف به مولانا در ادبیات سرزمین ایران و عرفان همواره جایگاهی والا داشته و استاد بی قید وشرط عرفان و ادب فارسی است.
به قلم انیس درویشی – مولانا تنها در شرق شناخته شده نیست و در تمام دنیا، طرفداران فراوانی دارد. اشعار مولانا به زبانهای مختلف ترجمه شدهاند و مورد تفسیروتقدیر قرار گرفته اند.
در وصف مولانا سخن فراوان است ودر دوران بعد از مولانا نویسندگان برجسته ای درباره زندگی و آثار وی تحقیقات و کتب بسیاری به رشته تحریر درآورده اند .
مولانا جلال الدین، در تاریخ ششم ربیع الاول سال ۶۰۴ هجری قمری مصادف با پانزدهم مهر ۵۸۶ هجری شمسی در بلخ متولد شد. مولانا بیشتر عمر خود را در قونیه گذراند و در همان شهر از دنیا رفت؛ اما در تمام زندگی خود همواره از موطن اصلی یعنی خراسان بزرگ یاد میکرد. این شاعربا نامهایی نظیر مولوی، مولانای رومی معروف است. مولانا شاعری ایرانی و پارسی گوی است؛ اما آثاری به زبان عربی هم دارد و یکی از تخلص هایش در ابتدای شاعری خاموش بود.
آثار مولانا در کشورهایی نظیر افغانستان ،تاجیکستان و ترکیه ترجمه شده و علاقمندان فراوانی دارد زیرا محل زندگی وی علاوه بر ایران بخش هایی از این کشورها بوده است.
در کشور ترکیه مولانا پیروان بسیاری بیش از دیگر کشورها دارد که هرساله آذرماه مراسم بزرگداشت وی همراه با رقص سماع در شهر قونیه انجام میشود و در طول این مدت با اجرای نمایش متنوع و رقصهای گروهی، بخشهای مختلف زندگی مولانا رابه تصویر میکشند.از تاریخ هفت تا ۱۷ دسامبر، بهمدت ۱۰ شب این مراسم برگزار میشود. قابل ذکراست که سازمان جهانی یونسکو سال ۲۰۰۷ میلادی را سال جهانی مولانا نامگذاری و مراسم بزرگداشت هشتصدمین سال تولد این عارف برجسته را در ترکیه برگزار کرد.
عده ای عرفان شعری مولانا را همسو با دیانت و شریعت و برخی دیگر مسیر وی را مسیر عارفانه جدا از شریعت میدانند.
پس از مرگ پدر مولانا ((بهاءالدین)) در قونیه، به خواهش مریدان وی ، مولانا که جوان بود بر مسند پدر نشست و چند سال بعد سفرهای خود را آغاز نمودکه شاید مجموعا هفت سال به طول انجامید به گمان برخی از ادب شناسان مولانا در شام یا دمشق بود که با شمس تبریزی که پیشوایش بود ملاقات کرد که تاثیر عمیقی در زندگی مولانا بر جای گذاشت و برترین آثار مولانا پس از آن نوشته شدهاند مثنوی معنوی و دیوان شمس دو اثر بی نظیر مولانا، پس از جدا شدنش از شمس سروده شده اند مجموعه آثار مولانا به دو دسته آثار منظوم و منثور تقسیم میشوند که در ادوار مختلف برای دوستداران عرفان از عالی ترین منابع موجود بودهاند. آثار مولانا در جای جای دنیا مورد ترجمه قرار گرفته اند و موجب استقبال عده ای ازاندیشمندان دنیا به عرفان شرقی هستند. اشعار مولانا دروازه ورود به فرهنگ مشرق زمین و پارسی زبانان برای بسیاری از مردم دنیا است.
جلال الدین در تاریخ پنجم جمادی الاخر سال ۶۷۲ هجری قمری ، برابر با چهارم دی ماه سال ۶۵۲ هجری شمسی، بهدلیل تب سوزان در ۶۶ سالگی از دنیا رفت آخرین غزل مولانا در بستر مرگ با این بیت آغاز میشود:
رو سر بنه به بالین، تنها مرا رها کن ترک من خراب شبگرد مبتلا کن

Friday, 27 February , 2026