اختصاصی آوازه آنلاین، حمام های عمومی علاوه برکنش پاکیزگی، شامل جایگاه ویژه ای در رسومات و سنن و ســایر ابعاد اجتماعی جامعهٔ ایران بوده اند؛برخی از کارکردهای حمام در جامعۀ ایران شامل:

درمان امراض

در کتاب آیین شهرداری از ابن اخوه ذکر میشود که برخی ساخت حمام را به بقراط یونانی که پزشکی نامور بوده نسبت داده اند و علت آن را مراجعۀ بیمارانی به او میدانند که دچار گرفتگی عصب شــده بودند. بقراط آنها را در گودالی از آب گرم قرار میداد تا اندک انــدک عصب به حال طبیعی درآید و بهبود حاصل شــود. حمام در بهبود بسیاری بیماریها از جمله دردهای مفصلی موثر بوده وحتی در سالهای نه چندان دور حجامت نیز در حمام صورت می‌گرفته است حمام به سبب هوایش باعث گرمی بدن بوده که از بیماری هایی نظیر زکام جلوگیری میکرده است

جنبه تفریح و سرگرمی

علاوه بر نظافت بدن که امر اصلی این موضوع است مکانی برای انبساط خاطر و تفریح و نشاط بوده در حمام های عمومی قسمتی به نام چالحوض وجود داشته که مردم در تابستان میتوانستند در آن شنا کنند یکی دیگر از این خدمات ماساژ درمانی بوده که خود موجب نزهت و نشاط بدن میشده علاوه بر موارد ذکر شده جایی برای جمع شدن افراد در کنار هم و تبادل نظرات بوده است برای همین امکاناتی مهیا می‌شده مکانی از حمام اختصاص به ارایه قهوه چای و قلیان داشته است تا اوقات به نحو خوشایندی سپری شود؛ همچنین خوراکی هایی مانند گیلاس زرد آلو در تابستان و لبو و آب لبو در زمستان وجود داشته که مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

به جا آوردن مراسمات

قبل از عید(نوروز،فطر،…) بسیاری از حمام ها شلوغ میشدند حمام نقش به ســزایی دربه جای آوردن بسیاری از آداب و رسومات داشته تمام یا قسمتی ازیک رسم در حمام اجرا میشده به عنوان مثال حمام زایمان که برای مادر، نوزاد و همراهانشــان برگزار میشد و همراه جشن و پایکوبی بودنوع دیگر آن حمام سلامتی بود که فرد پس از تحمل بیماری طولانی مدت حمامی به شکرانه ی بهبودی به جای می آورد حمام حنابندان و عروسی که برای عروس و داماد و همراهانشان قرق میشد و با جشن و سرور و دادن شاباش به متولی آن همراه بوده حمام تشرف که در زمان رفتن به سفرهای زیارتی انجام میگرفته است ساختار کلی حمام ها بر مبنای آداب و سنن ابعاد و جلوه های تفکر اصیل ایرانی بنا نهاده شده که خود متاثر از باورهای ایرانی از زمان های دور تا اکنون است.

اطلاع رسانی

از دیگر مزایای حمام های عمومی اطلاع رسانی اخبار در ســطح جامعه معرفی شده یعنی مکانی برای گفتگو و تبادل نظر وپخش اخبار روز هم بوده اســت نوع مکانی که حمام واقع میشده در نوع اطلاع رسانی موثر بوده: حمام های محلی،در سطح بازار،مرکز شهر و همچنین در کنار کاروان سراها.

جمع بندی:

حمام ها تنها یکی از جلوه های عناصر فرهنگ عامه در ایران است اما این عنصر مهم حاوی تاریخچه ی پرباری است که بسیاری از کارکردهای آن همچنان پابرجاست ودردنیای مدرن امروزی هرچند به سختی اما همچنان به حیات خود ادامه میدهد.

واژه نگارفرهنگ عامه
برداشتن سق(کام)
برداشتن سق عملی است که برروی کام نوزادان اعمال می شود به گونه ای که نوک انگشت شست یا سبابه را با تربت کربلا آغشته کرده و کام نوزاد را به طرف بالا فشار می‌دهند و طبق باورعامه این عمل موجب می‌شود کودک بعدا دچار لکنت نشود.اصطلاحی که در داستان به کار رفته برداشتن سق با بوق حمام است بوق حمام صدای بسیار بلندی ست<< مگه سقت رو با بوق حموم ورداشتن>> (هدایت،۳۱۱۱: ۱۱ .) در داستان این باور در قالب یک اصطلاح به کار برده شده. کاربرد آن تا کنون نشان دهنده مانا بودن این اعتقاد در بین مردم است.
منبع: مقاله بررسی و تحلیل باورهای عامه در داستان علویه خانوم اثر صادق هدایت